Hazard często zaczyna się niewinnie. Jeden zakład, gra dla emocji, zdrapka, kasyno internetowe czy obstawianie wyników meczów mogą początkowo wydawać się jedynie formą rozrywki. Problem pojawia się wtedy, gdy granica między rozrywką a przymusem zaczyna się zacierać.
Uzależnienie od hazardu jest poważnym problemem, który może stopniowo wpływać na wszystkie obszary życia – finanse, relacje rodzinne, pracę, zdrowie psychiczne i poczucie własnej wartości. Co ważne, jego rozwój nie zawsze jest widoczny dla najbliższych. Osoba uzależniona może przez długi czas ukrywać swoje zachowanie i przekonywać siebie oraz innych, że nadal ma nad nim kontrolę.
Od rozrywki do uzależnienia
Początkowo hazard może kojarzyć się przede wszystkim z emocjami i dobrą zabawą. Wygrana daje satysfakcję i może wzmacniać chęć ponownego zagrania. Z czasem pojawia się jednak potrzeba coraz częstszego grania lub przeznaczania na hazard coraz większych kwot.
Jednym z charakterystycznych mechanizmów uzależnienia jest chęć odegrania wcześniejszych strat. Osoba, która przegrała pieniądze, zaczyna wierzyć, że kolejny zakład pozwoli jej odzyskać to, co straciła. Kolejna przegrana prowadzi natomiast do jeszcze większej potrzeby odegrania się.
W ten sposób powstaje błędne koło:
gra → przegrana → chęć odzyskania pieniędzy → kolejna gra → następne straty.
Z czasem samo granie może przestać być źródłem przyjemności. Staje się sposobem na ucieczkę od stresu, problemów, nudy, samotności czy trudnych emocji.
Problemy finansowe i długi
Jednym z najbardziej widocznych skutków uzależnienia od hazardu są problemy finansowe. Osoba uzależniona może stopniowo przeznaczać na grę coraz większą część swoich dochodów.
Początkowo mogą to być niewielkie kwoty. Później pojawia się pożyczanie pieniędzy od rodziny i znajomych, korzystanie z kart kredytowych, zaciąganie kolejnych zobowiązań czy sprzedaż wartościowych przedmiotów.
Szczególnie niebezpieczne jest przekonanie, że jedna duża wygrana rozwiąże wszystkie problemy. W rzeczywistości prowadzi ono często do dalszego grania i powiększania zadłużenia.
Problemy finansowe mogą z kolei powodować stres, poczucie winy i wstyd, co paradoksalnie zwiększa potrzebę uciekania od rzeczywistości poprzez kolejne granie.
Hazard niszczy relacje z bliskimi
Uzależnienie od hazardu bardzo często wpływa nie tylko na osobę grającą, ale również na jej rodzinę.
Ukrywanie przegranych pieniędzy, kłamstwa dotyczące czasu spędzanego na grze czy zaciągniętych zobowiązań mogą stopniowo niszczyć zaufanie. Partner lub partnerka może zacząć czuć się oszukiwany, ignorowany lub wykorzystywany.
Z czasem pojawiają się:
- konflikty rodzinne,
- problemy w związku,
- utrata zaufania,
- izolowanie się od bliskich,
- zaniedbywanie obowiązków rodzinnych,
- rozpad relacji.
Wiele osób uzależnionych przez długi czas próbuje ukrywać skalę problemu. Niestety, kiedy prawda wychodzi na jaw, rodzina często dowiaduje się nie tylko o samym graniu, ale również o zadłużeniu i wcześniejszych kłamstwach.
Problemy w pracy i codziennym funkcjonowaniu
Uzależnienie może również wpływać na życie zawodowe. Myśli o kolejnym zakładzie, analizowanie wyników czy próby odzyskania pieniędzy mogą utrudniać koncentrację na obowiązkach.
Osoba uzależniona może zacząć:
- spóźniać się do pracy,
- korzystać z telefonu w czasie pracy, aby obstawiać zakłady,
- zaniedbywać obowiązki,
- brać nieplanowane dni wolne,
- mieć problemy z koncentracją,
- tracić motywację do innych aktywności.
W skrajnych sytuacjach konsekwencją może być utrata pracy, która dodatkowo pogarsza sytuację finansową.
Wstyd, poczucie winy i izolacja
Hazard jest uzależnieniem, które często wiąże się z dużym poczuciem wstydu.
Osoba uzależniona może zdawać sobie sprawę, że jej zachowanie powoduje problemy, ale jednocześnie nie potrafić go zatrzymać. Pojawia się wtedy poczucie bezradności:
„Przecież miałem już nie grać, a znowu to zrobiłem”.
Z czasem może dochodzić do wycofywania się z kontaktów z rodziną i znajomymi. Osoba zaczyna ukrywać swoje problemy, unika rozmów o pieniądzach i coraz więcej czasu spędza sama.
Uzależnienie od hazardu a zdrowie psychiczne
Konsekwencje hazardu nie ograniczają się do pieniędzy. Długotrwałe życie w napięciu związanym z długami, ukrywaniem problemu i kolejnymi stratami może bardzo mocno obciążać psychikę.
Mogą pojawić się między innymi:
- przewlekły stres,
- rozdrażnienie,
- problemy ze snem,
- poczucie winy,
- obniżona samoocena,
- poczucie beznadziei,
- wycofanie społeczne.
Dlatego uzależnienia od hazardu nie należy traktować wyłącznie jako problemu finansowego. To zaburzenie, które może wpływać na funkcjonowanie człowieka w wielu obszarach życia.
Dlaczego tak trudno przestać grać?
Jednym z powodów jest mechanizm „odgrywania się”. Po przegranej osoba uzależniona często nie myśli o tym, jak przestać, ale o tym, jak odzyskać stracone pieniądze.
Problem polega na tym, że kolejne granie nie daje gwarancji odzyskania pieniędzy. Przeciwnie – może prowadzić do kolejnych strat.
Dodatkowo hazard dostarcza silnych emocji. Oczekiwanie na wynik zakładu, możliwość wygranej i związane z tym pobudzenie mogą stać się dla niektórych osób bardzo silnym bodźcem.
Dlatego samo postanowienie „od dzisiaj już nie gram” nie zawsze wystarcza. W przypadku rozwiniętego uzależnienia potrzebna może być profesjonalna pomoc terapeutyczna.
Jak rozpoznać problem z hazardem?
Niepokój powinny wzbudzić sytuacje, w których granie zaczyna być ważniejsze niż inne obszary życia.
Sygnałem ostrzegawczym może być między innymi:
- częste myślenie o hazardzie,
- zwiększanie kwot przeznaczanych na grę,
- wielokrotne próby ograniczenia lub zakończenia grania,
- granie w celu odzyskania wcześniejszych strat,
- pożyczanie pieniędzy na hazard,
- ukrywanie grania przed rodziną,
- kłamstwa dotyczące wydawanych pieniędzy,
- zaniedbywanie pracy lub rodziny,
- rezygnowanie z innych zainteresowań,
- powracanie do gry mimo negatywnych konsekwencji.
Im więcej takich sygnałów występuje, tym poważniej warto potraktować sytuację.
Czy uzależnienie od hazardu można leczyć?
Tak. Uzależnienie od hazardu można poddawać terapii. Ważnym elementem jest zrozumienie mechanizmu uzależnienia, rozpoznanie sytuacji wyzwalających potrzebę grania oraz nauka radzenia sobie z emocjami i trudnymi sytuacjami bez uciekania w hazard.
Terapia może obejmować zarówno pracę indywidualną, jak i terapię grupową. W niektórych przypadkach istotne jest również wsparcie bliskich oraz uporządkowanie problemów finansowych powstałych w wyniku grania.
Najważniejszym krokiem jest uznanie, że problem istnieje i sięgnięcie po pomoc.
Nie trzeba czekać, aż sytuacja całkowicie się rozpadnie
Wiele osób zgłasza się po pomoc dopiero wtedy, gdy pojawiają się bardzo poważne długi, problemy rodzinne albo utrata pracy. Tymczasem im wcześniej zostanie zauważony problem, tym szybciej można rozpocząć pracę nad zmianą.
Jeśli hazard przestał być rozrywką, a stał się czymś, nad czym trudno zapanować, warto porozmawiać ze specjalistą terapii uzależnień. Proszenie o pomoc nie jest oznaką słabości. Jest pierwszym krokiem do odzyskania kontroli nad swoim życiem.
